Coraz więcej młodych ludzi potrzebuje wsparcia

Okres dorastania to czas pełen zmian, emocji i wyzwań. Nastolatki mierzą się z presją szkolną, oczekiwaniami rodziców, relacjami z rówieśnikami oraz poszukiwaniem własnej tożsamości. Ten etap życia często wiąże się z tzw. buntem młodzieńczym, potrzebą zaznaczenia swojej niezależności oraz silnymi, zmiennymi emocjami. Są to naturalne elementy rozwoju nastolatka. Jednak gdy smutek, złość lub poczucie bezradności zaczynają dominować przez dłuższy czas, a zachowanie młodej osoby wyraźnie się zmienia, może to świadczyć o rozwijającym się epizodzie depresyjnym.

Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) zaburzenia psychiczne dotyczą około jednego na siedmiu nastolatków na świecie. Depresja należy do najczęściej występujących problemów zdrowia psychicznego w tej grupie wiekowej. Szacuje się, że występuje u około 0,4-6% młodzieży.

Czym jest depresja?

Depresja często kojarzona jest z przygnębieniem oraz smutkiem. Poza obniżeniem nastroju charakteryzuje się takimi cechami jak: utrata zainteresowań, poczucie beznadziei, anhedonia, drażliwość, wahania nastroju, negatywny obraz siebie oraz nasilony lęk. Zaburzenia depresyjne wpływają  na sposób myślenia, odczuwania i zachowania. Osoba cierpiąca na depresję często traci radość z rzeczy, które wcześniej sprawiały jej przyjemność, ma problemy z koncentracją i odczuwa ciągłe zmęczenie.

Do najczęstszych objawów depresyjnych, które pojawiają się u nastolatków należą:

1. Objawy somatyczne:
   • problemy ze snem – zarówno bezsenność, jak i nadmierna senność,
   • zaburzenia łaknienia,
   • poczucie nadmiernego zmęczenia,
2. Nastrój:
   • utrzymujący się smutek lub rozdrażnienie, anhedonia,
   • uczucie znudzenia,
   • poczucie beznadziejności,
3. Funkcje poznawcze: trudności z koncentracją, pamięcią oraz wynikające z tego trudności w nauce
4. Obraz siebie oraz relacje interpersonalne:
   • wycofywanie się z kontaktów z rodziną i przyjaciółmi,
   • niska samoocena i poczucie bezwartościowości, negatywny obraz siebie.
5. Zachowania agresywne i autoagresywne:
   • myśli samobójcze lub samookaleczanie,
   • nadużywanie substancji psychoaktywnych,
   • zachowania agresywne wobec otoczenia.

Warto pamiętać, że nie każdy nastolatek będzie przejawiał wszystkie objawy. Czasami sygnałem alarmowym jest nagła zmiana zachowania lub zainteresowań.

Skąd bierze się depresja?

Nie ma jednej przyczyny depresji. Najczęściej jest ona wynikiem połączenia wielu czynników biologicznych, psychologicznych i społecznych. Ryzyko mogą zwiększać:

• przewlekły stres,
• konflikty rodzinne,
• przemoc i bullying w szkole,
• problemy z akceptacją w grupie rówieśniczej,
• niska samoocena,
• traumatyczne doświadczenia,
• choroby przewlekłe
• rodzinne występowanie zaburzeń psychicznych.

Współcześnie coraz częściej zwraca się także uwagę na wpływ mediów społecznościowych. Ciągłe porównywanie się z innymi, presja idealnego wyglądu czy przemoc rówieśnicza rozgrywająca się w świecie wirtualnym.

Jak pomóc nastolatkowi?

Najważniejsze jest zauważenie problemu i okazanie zainteresowania. Nastolatek cierpiący na depresję nie potrzebuje oceniania ani słów typu „weź się w garść”. Potrzebuje zrozumienia, akceptacji oraz poczucia bezpieczeństwa. Warto zatem starać się spokojnie rozmawiać i słuchać, a także nie unieważniać uczuć młodej osoby. W sytuacji podejrzeń, że młody człowiek przeżywa kryzys warto skontaktować się z lekarzem psychiatrą i/lub psychologiem. W procesie zdrowienia istotne znaczenie mają również odpowiednia ilość snu, regularna aktywność fizyczna oraz zdrowy styl życia. Jednak nic nie jest w stanie zastąpić wspólnego czasu między rodzicem a dzieckiem oraz budowania wzajemnej relacji opartej na zaufaniu. Należy podkreślić, że w sytuacji, kiedy pojawiają się myśli samobójcze lub samookaleczanie, należy niezwłocznie skontaktować się ze specjalistą lub wezwać pomoc medyczną.

Depresja jest chorobą, którą można skutecznie leczyć. Im wcześniej zostanie rozpoznana i podjęta zostanie odpowiednia pomoc, tym większa szansa na powrót młodego człowieka do dobrego funkcjonowania. Uważność, rozmowa i gotowość do wysłuchania mogą być pierwszym krokiem do udzielenia wsparcia osobie przeżywającej kryzys psychiczny.

Gdzie szukać pomocy?

Jeżeli niepokoi Państwa zachowanie dziecka lub nastolatka, warto skonsultować się ze specjalistą.

Na terenie Gminy Michałowice wsparcie można uzyskać m.in. w:

• Punkcie Wsparcia Rodziny działającym przy Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Michałowicach.
  adres: ul. Krakowska 152, 32-091 Michałowice
  kontakt: 12 388 50 03 wew. 45
  koordynator punktu: Paulina Sobczyk

Ponadto w:

• poradniach zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży,
• poradniach psychologiczno-pedagogicznych,
• u lekarza psychiatry dzieci i młodzieży.

W sytuacji zagrożenia życia, jeżeli dziecko mówi o chęci odebrania sobie życia, dokonało próby samobójczej lub istnieje bezpośrednie zagrożenie jego życia lub zdrowia, należy niezwłocznie wezwać pomoc pod numerem 112 lub zgłosić się do najbliższego szpitalnego oddziału ratunkowego.

Pomoc można uzyskać również poprzez:

• 116 111 – Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży,
• 800 12 12 12 – Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka.

Autorka:
Monika Hejna – Psycholog