W pierwszym artykule naszego cyklu przedstawiliśmy ideę rodziny wspierającej – formy pomocy skierowanej do rodzin przeżywających trudności opiekuńczo-wychowawcze. Dziś chcemy odpowiedzieć na jedno z najczęściej pojawiających się pytań:

Na czym właściwie polega pomoc rodziny wspierającej?

Wielu mieszkańców, słysząc o rodzinie wspierającej, wyobraża sobie osoby, które przejmują opiekę nad dziećmi lub wykonują obowiązki za rodziców. Tymczasem rzeczywista rola rodziny wspierającej jest zupełnie inna.
Jej zadaniem nie jest wyręczanie rodziców, lecz pomaganie im w odzyskiwaniu samodzielności, wzmacnianiu kompetencji wychowawczych i budowaniu pewności siebie w pełnieniu roli rodzica.

Pomagać nie oznacza zastępować

Każdy z nas zna sytuacje, w których ktoś z dobrych intencji próbuje rozwiązać problemy drugiej osoby za nią. Choć taka pomoc może przynieść chwilową ulgę, rzadko prowadzi do trwałej poprawy sytuacji.
Podobnie jest w przypadku rodzin przeżywających trudności. Jeżeli ktoś stale wykonuje obowiązki za rodziców, podejmuje za nich decyzje lub przejmuje odpowiedzialność za wychowanie dzieci, rodzina nie rozwija własnych umiejętności i nie wzmacnia swojej samodzielności.
Dlatego rodzina wspierająca nie prowadzi domu za rodziców, nie wychowuje dzieci za nich i nie przejmuje ich obowiązków. Jej rolą jest wspólne poszukiwanie rozwiązań, pokazywanie dobrych praktyk i motywowanie do podejmowania działań.

Jak może wyglądać taka pomoc?

Wyobraźmy sobie rodzinę, w której rodzice mają trudność z organizacją codziennego życia. Dzieci spóźniają się do szkoły, w domu panuje chaos, a obowiązki często wykonywane są w pośpiechu.
Rodzina wspierająca nie przychodzi po to, aby sprzątać mieszkanie czy organizować życie rodziny za rodziców. Może natomiast podzielić się własnymi doświadczeniami, pokazać sposoby planowania dnia, ustalania obowiązków domowych czy organizowania czasu dzieci.

W innej rodzinie problemem mogą być trudności wychowawcze związane z okresem dorastania dziecka. Rodzice czują się bezradni wobec nowych wyzwań i nie wiedzą, jak reagować na zachowania nastolatka. Rodzina wspierająca może wówczas stać się źródłem wsparcia emocjonalnego i praktycznych wskazówek wynikających z własnych doświadczeń rodzicielskich.
Pomoc może również dotyczyć nauki gospodarowania budżetem domowym, organizacji czasu wolnego dzieci, budowania relacji rodzinnych czy wzmacniania aktywności społecznej rodziny.

Rodzina uczy się przez doświadczenie

Największą wartością rodziny wspierającej jest możliwość pokazania dobrych wzorców w praktyce. Rodzice często łatwiej uczą się poprzez obserwację i rozmowę z osobami, które same mierzyły się z podobnymi wyzwaniami.
Nie chodzi o pouczanie czy ocenianie. Chodzi o dzielenie się doświadczeniem i wspólne szukanie rozwiązań.
Właśnie dlatego ustawodawca zakłada, że rodzina wspierająca powinna pochodzić z lokalnej społeczności i być osobą lub rodziną cieszącą się zaufaniem. Jej siłą nie jest specjalistyczna wiedza, lecz autentyczność i doświadczenie życia rodzinnego.

Małe kroki prowadzą do dużych zmian

Wspieranie rodziny to proces. Rzadko zdarza się, że problemy znikają z dnia na dzień. Najczęściej poprawa sytuacji następuje stopniowo – poprzez niewielkie, ale systematyczne zmiany.
Lepsza organizacja dnia, spokojniejsza komunikacja z dziećmi, bardziej uporządkowane gospodarowanie budżetem czy większa pewność siebie rodziców mogą z czasem znacząco poprawić funkcjonowanie całej rodziny.
Właśnie dlatego rodzina wspierająca nie jest osobą, która rozwiązuje problemy za innych. Jest kimś, kto pomaga rodzinie odnaleźć własną drogę do samodzielności.

Wspieranie to inwestycja w przyszłość

Każda rodzina, która odzyskuje poczucie sprawczości i wiarę we własne możliwości, staje się silniejsza. Korzystają na tym nie tylko rodzice, ale przede wszystkim dzieci, które mogą wychowywać się w bardziej stabilnym i bezpiecznym środowisku.

W kolejnym artykule pokażemy, że trudności opiekuńczo-wychowawcze mogą pojawić się w każdej rodzinie i nie powinny być powodem do wstydu. Opowiemy również, dlaczego proszenie o pomoc jest oznaką odpowiedzialności, a nie słabości.

Bo czasem wystarczy być obok.

Materiał przygotowany w ramach kampanii społeczno-edukacyjnej GOPS Michałowice pn. „Rodzina wspierająca – czasem wystarczy być obok”